Sen i płacz

Drzemki niemowlaka – ile powinny trwać i kiedy je planować?

Napisał(a) 5 min czytania
Śpiące niemowlę

Drzemki niemowlaka nie mają jednej obowiązującej długości ani stałej pory. Najlepszym punktem odniesienia są orientacyjne widełki wieku, ale plan dnia warto korygować według sygnałów zmęczenia, nastroju i jakości snu nocnego dziecka.

Ile drzemek potrzebuje niemowlę?

Każde dziecko ma własne zapotrzebowanie na sen. Niemowlęta różnią się temperamentem, tempem rozwoju i sposobem rozkładania odpoczynku w ciągu doby. Jedno śpi dłużej w dzień i krócej w nocy, inne odwrotnie. Dlatego porównywanie dziecka z rówieśnikiem albo sztywne trzymanie się godzin z tabeli może niepotrzebnie zwiększać presję.

Orientacyjne normy pomagają ocenić, czy rytm dnia mieści się w typowym zakresie, ale nie są wyrocznią. Jeśli dziecko rozwija się prawidłowo, jest zazwyczaj pogodne i wypoczęte, niewielkie różnice w liczbie lub długości drzemek zwykle nie oznaczają problemu.

Drzemki niemowlaka – orientacyjne normy

Poniższe zestawienie pokazuje, jak może zmieniać się liczba drzemek i łączny czas snu. Podane wartości obejmują orientacyjne widełki, a nie obowiązkowy plan dnia:

Wiek dziecka Liczba drzemek i sen w dzień Sen w ciągu doby
0–1 miesiąc 4–8 drzemek, łącznie około 5–7 godzin około 16–18 godzin
2–3 miesiące 3–5 drzemek, łącznie około 4–5 godzin około 15–16 godzin
3–4 miesiące 3–4 drzemki, łącznie około 3–4 godzin około 14–15 godzin
4–6 miesięcy 2–3 drzemki, łącznie około 2,5–3,5 godziny około 14,5–15,5 godziny
6–9 miesięcy 2–3 drzemki, łącznie około 2–3 godzin około 14–15 godzin
9–12 miesięcy 2 drzemki, łącznie około 2–2,5 godziny około 14–14,5 godziny
12–18 miesięcy 1–2 drzemki, łącznie około 2–3 godzin około 13,5–14,5 godziny

U noworodków sen jest zwykle podzielony na krótkie odcinki, także ze względu na karmienie. W kolejnych miesiącach okresy czuwania stopniowo się wydłużają, a liczba drzemek często maleje. Tempo tych zmian nie jest jednak jednakowe u wszystkich dzieci.

Jak rozpoznać, że dziecko jest zmęczone?

Najłatwiej zaplanować drzemkę, gdy zareagujesz na pierwsze oznaki senności. Czekanie aż niemowlę zacznie intensywnie płakać może utrudnić wyciszenie i zasypianie. Do sygnałów, które często pojawiają się przed przemęczeniem, należą:

  • ziewanie lub pocieranie oczu i twarzy,
  • tracenie zainteresowania zabawkami oraz otoczeniem,
  • odwracanie głowy od bodźców i mniejsza aktywność,
  • marudzenie, płaczliwość albo trudność w skupieniu uwagi.

Przemęczone dziecko nie zawsze wygląda na senne. Czasem staje się nagle bardzo ruchliwe, głośne i pobudzone, jakby miało więcej energii niż wcześniej. Tę nadaktywność łatwo pomylić z brakiem potrzeby snu. Przy narastającym zmęczeniu organizm może zwiększać wydzielanie kortyzolu, co utrudnia wyciszenie i sprawia, że niemowlę zasypia z większym trudem.

Nadaktywność pod koniec okresu czuwania może oznaczać przemęczenie, a nie gotowość do dalszej zabawy.

Poza samym zachowaniem obserwuj też cały dzień. Jeśli dziecko po krótkiej drzemce szybko staje się rozdrażnione, ma trudności z jedzeniem albo wieczorem zasypia z dużym płaczem, jego odpoczynek może być niewystarczający.

Jak przygotować warunki do drzemki?

Nie musisz za każdym razem tworzyć całkowitej ciszy i odcinać dziecka od wszystkich dźwięków. Powtarzalne, spokojne warunki ułatwiają jednak przejście z aktywności do snu. Pomocne elementy higieny snu to:

  • zaciemniony lub przygaszony pokój, zwłaszcza gdy dziecko łatwo rozprasza światło,
  • temperatura w pomieszczeniu około 19–21°C i ubranie dopasowane do warunków,
  • krótka, powtarzalna rutyna, na przykład przewinięcie, przytulenie i spokojna piosenka,
  • ograniczenie intensywnej zabawy oraz ekranów przed snem.

Stała sekwencja czynności jest dla dziecka sygnałem, że zbliża się odpoczynek. Nie musi zaczynać się codziennie o tej samej minucie. Ważniejsze jest zachowanie podobnego rytmu i reagowanie na aktualny poziom zmęczenia.

Jeśli drzemka trwa krótko, nie zawsze oznacza to problem. Niemowlę może obudzić się po jednym cyklu snu, a jego potrzeby zmieniają się także pod wpływem rozwoju, ząbkowania, infekcji czy nowych umiejętności. W takiej sytuacji warto sprawdzić warunki, ale nie należy automatycznie wydłużać snu za wszelką cenę.

Kiedy dziecko zaczyna rezygnować z drzemek?

Rezygnacja z drzemek jest procesem, a nie nagłą zmianą. W pierwszym roku życia wiele dzieci przechodzi z kilku drzemek do dwóch, a później do jednej. Całkowity koniec snu w dzień dotyczy zwykle starszych dzieci i może nastąpić w różnym wieku. Niektóre maluchy potrzebują odpoczynku jeszcze po trzecich urodzinach, inne zaczynają go pomijać wcześniej.

Pojedyncza odmowa drzemki nie świadczy jeszcze o gotowości do jej zakończenia. Przyczyną może być regres snu, skok rozwojowy, ząbkowanie, infekcja albo zbyt dużo bodźców. O trwałej zmianie można myśleć wtedy, gdy dziecko przez dłuższy czas nie zasypia w dzień, pozostaje pogodne i funkcjonuje dobrze do wieczora.

Jeśli po pominięciu drzemki niemowlę lub małe dziecko szybko staje się rozdrażnione, zasypia przypadkowo późnym popołudniem albo zaczyna bardzo wcześnie budzić się rano, prawdopodobnie nadal potrzebuje dziennego odpoczynku. W takim przypadku lepiej zaproponować sen wcześniej niż całkowicie usuwać go z planu.

Notka ekspercka: gdy dziecko odmawia snu, ale nie wykazuje jeszcze gotowości do długiego czuwania, wprowadź „spokojny czas”. Kilkanaście lub kilkadziesiąt minut z książką, cichą muzyką albo spokojną zabawą pozwala odpocząć bez zmuszania do zaśnięcia. Taki rytuał może pozostać w planie dnia także wtedy, gdy drzemka z czasem zaniknie.

Najlepszy plan drzemek powstaje z połączenia orientacyjnych norm i obserwacji dziecka. Zamiast ustalać sen wyłącznie według zegarka, zwracaj uwagę na pierwsze sygnały zmęczenia, łatwość zasypiania, nastrój po przebudzeniu i jakość snu nocnego. To one pokazują, czy obecny rytm rzeczywiście służy niemowlęciu.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niepokojących zmian snu, trudności z karmieniem, objawów choroby lub wątpliwości dotyczących rozwoju dziecka skonsultuj się z pediatrą.

Czytaj dalej w tym dziale