Karmienie piersią

Karmienie piersią a ciąża – czy można karmić w kolejnej ciąży?

Napisał(a) 6 min czytania
Kobieta karmiąca piersią dziecko

Tak. W prawidłowo przebiegającej ciąży można zwykle kontynuować karmienie piersią aż do porodu. Dostępne badania nie wskazują, aby samo karmienie zwiększało ryzyko poronienia lub porodu przedwczesnego u zdrowej kobiety. Decyzję trzeba jednak dopasować do przebiegu ciąży, stanu odżywienia i samopoczucia mamy.

Czy oksytocyna podczas karmienia może wywołać poród?

Podczas ssania piersi organizm wydziela oksytocynę. Hormon ten uczestniczy między innymi w wypływie mleka i może powodować delikatne napinanie mięśnia macicy. Nie oznacza to jednak, że karmienie w zdrowej ciąży uruchamia poród.

Przed terminem porodu macica zwykle słabo reaguje na fizjologiczny wzrost oksytocyny związany z karmieniem. Jej wrażliwość zwiększa się dopiero pod koniec ciąży, gdy organizm przygotowuje się do porodu. Ewentualne odczuwalne napięcia są najczęściej łagodne i przypominają skurcze Braxtona-Hicksa. Podobną reakcję może wywołać aktywność seksualna, która w niepowikłanej ciąży również nie jest rutynowo zakazana.

To rozróżnienie ma znaczenie. W ciąży fizjologicznej karmienie nie jest uznawane za czynnik wywołujący poród przedwczesny. Jeśli jednak lekarz rozpozna ciążę wysokiego ryzyka, ta sama czynność może wymagać ograniczenia albo przerwania. Ocenia się wtedy nie samą oksytocynę, lecz cały stan matki i rozwijającego się dziecka.

Kiedy karmienie piersią w ciąży wymaga konsultacji?

Przy prawidłowym przebiegu ciąży nie ma potrzeby odstawiania dziecka wyłącznie dlatego, że pojawiła się kolejna ciąża. Konsultacji z ginekologiem wymagają jednak niepokojące objawy oraz sytuacje, które mogą zwiększać ryzyko powikłań.

Sytuacja w ciąży Status karmienia Działanie
Ciąża przebiega prawidłowo, a mama dobrze się czuje Karmienie zwykle można kontynuować Omów decyzję z lekarzem prowadzącym i obserwuj swoje samopoczucie
Plamienie, krwawienie, bolesne skurcze lub ból brzucha Potrzebna pilna ocena medyczna Skontaktuj się z lekarzem, a do czasu konsultacji nie ignoruj nasilających się objawów
Wcześniejsze poronienia lub porody przedwczesne Decyzja wymaga indywidualnej oceny Omów karmienie z ginekologiem, szczególnie gdy odstęp między ciążami jest krótki
Ciąża mnoga, zahamowanie wzrastania płodu lub ciąża wysokiego ryzyka Może być konieczne ograniczenie albo zakończenie karmienia Postępuj zgodnie z zaleceniami lekarza prowadzącego
Brak przyrostu masy ciała, wyraźne osłabienie lub rozpoznane niedobory u mamy Karmienie może nadmiernie obciążać organizm Skontroluj dietę, wyniki badań i zapotrzebowanie żywieniowe

Nie każda z tych sytuacji oznacza automatyczny zakaz karmienia. Lekarz może zalecić odstawienie, ale może też uznać, że po ocenie ryzyka karmienie jest nadal możliwe. Szczególnej uwagi wymaga także wyłączne karmienie starszego niemowlęcia piersią, ponieważ zwiększa obciążenie energetyczne mamy.

Krwawienie, bolesne skurcze, silny ból brzucha lub brak przyrostu masy ciała w ciąży nie powinny być tłumaczone wyłącznie karmieniem. W takich sytuacjach skontaktuj się z lekarzem.

Jak ciąża zmienia laktację?

Ciąża wpływa na gospodarkę hormonalną, dlatego laktacja może wyglądać inaczej niż przed zapłodnieniem. U części kobiet ilość mleka zaczyna stopniowo spadać w drugim trymestrze, często około 18.–20. tygodnia. Skala tej zmiany jest indywidualna. Niektóre mamy nadal produkują niewielką ilość mleka, a u innych laktacja utrzymuje się na względnie stabilnym poziomie.

W tym czasie starsze dziecko może samo ograniczyć karmienia lub całkowicie się odstawić. Nie zawsze oznacza to problem z przystawianiem. Przyczyną może być zmiana smaku mleka, większa wrażliwość brodawek albo mniejszy wypływ.

Najczęstsze zmiany to:

  • mniejsza ilość produkowanego mleka, szczególnie w połowie ciąży,
  • zmiana smaku pokarmu, gdy organizm zaczyna przygotowywać siarę,
  • bolesność lub nadwrażliwość brodawek związana ze zmianami ciążowymi,
  • większe zmęczenie karmieniem albo niechęć do kolejnych przystawień.

Siara powstająca pod koniec ciąży nie zostanie „zużyta” przez starsze dziecko w sposób, który pozbawiłby jej noworodka. Organizm po porodzie nadal produkuje ją zgodnie z potrzebami nowego dziecka. Starszak może natomiast mieć luźniejsze stolce po kontakcie z siarą, co samo w sobie nie musi oznaczać choroby.

Co jeść i na co zwrócić uwagę?

Jednoczesna ciąża i laktacja zwiększają obciążenie organizmu. Płód nie jest jednak automatycznie „pozbawiany” składników odżywczych przez starsze dziecko. Przy odpowiedniej podaży energii i składników odżywczych organizm może podtrzymywać oba procesy. Największe ryzyko dotyczy niedoborów i pogorszenia stanu zdrowia mamy.

Jadłospis powinien być regularny, urozmaicony i dostosowany do apetytu, wyników badań oraz zaleceń lekarza lub dietetyka. Szczególnej uwagi wymagają:

  • żelazo – jego niedobór może sprzyjać anemii i nasileniu zmęczenia, dlatego znaczenie mają zarówno dieta, jak i morfologia oraz zapasy żelaza oceniane przez lekarza,
  • wapń – potrzebny między innymi do prawidłowej pracy mięśni i budowy kości,
  • białko – dostarczane z różnorodnych źródeł, takich jak nabiał, jaja, ryby, mięso, strączki lub ich odpowiedniki,
  • kwas foliowy i inne składniki zalecane w ciąży – suplementację należy ustalić z lekarzem, ponieważ preparat powinien odpowiadać aktualnym potrzebom,
  • płyny – pij zgodnie z pragnieniem i nie dopuszczaj do odwodnienia, szczególnie przy wymiotach, upałach lub dużej liczbie karmień.

Nie zwiększaj samodzielnie dawek suplementów tylko dlatego, że karmisz i jesteś w ciąży. Bezpieczniej omówić je z lekarzem, położną lub dietetykiem, uwzględniając sposób żywienia i wyniki badań. Jeśli pojawia się wyraźne osłabienie, chudnięcie, zawroty głowy albo trudność w przyjmowaniu posiłków, nie odkładaj konsultacji.

Jak może wyglądać karmienie w tandemie?

Karmienie w tandemie oznacza karmienie piersią noworodka i starszego dziecka po porodzie. Nie każda mama chce je kontynuować i żadna decyzja nie powinna być oceniana jako lepsza lub gorsza. Jeśli jednak oboje dzieci mają być karmione piersią, pomocne są następujące zasady:

  1. Najpierw przystawiaj noworodka – w pierwszych dniach szczególnie ważne jest, aby miał swobodny dostęp do siary i piersi.
  2. Traktuj karmienie starszaka jako uzupełnienie – jego jadłospis powinien odpowiadać wiekowi i obejmować także inne produkty, jeśli są już wprowadzone.
  3. Obserwuj potrzeby młodszego dziecka – liczy się skuteczne ssanie, liczba mokrych pieluszek, przyrost masy ciała i ocena położnej lub lekarza.
  4. Ustal granice zgodne z własnym komfortem – możesz karmić dzieci jednocześnie, osobno, ograniczyć wybrane karmienia albo zrezygnować z tandemu.

Po porodzie starsze dziecko, które wcześniej samo się odstawiło, może ponownie zainteresować się piersią. To nie zobowiązuje mamy do powrotu do karmienia. Możesz podjąć decyzję zgodną ze swoim samopoczuciem, możliwościami i potrzebami obojga dzieci.

Najczęstsze pytania

Czy karmienie w ciąży może boleć?

Tak. Wrażliwość brodawek i ból podczas przystawiania często nasilają się pod wpływem zmian hormonalnych. Jeśli ból jest silny, utrudnia funkcjonowanie lub towarzyszą mu uszkodzenia skóry, skonsultuj się z położną albo doradcą laktacyjnym. Możesz też ograniczyć karmienia bez czekania na pojawienie się problemu medycznego.

Czy trzeba odstawić starsze dziecko po potwierdzeniu ciąży?

Nie, jeśli ciąża przebiega prawidłowo i lekarz nie widzi przeciwwskazań. Odstawienie może być potrzebne przy określonych powikłaniach, objawach alarmowych lub znacznym pogorszeniu stanu mamy. Równie uzasadnione jest zakończenie karmienia z powodu zmęczenia, bólu albo braku gotowości psychicznej.

Czy karmienie piersią chroni przed kolejną ciążą?

Nie w sposób pewny. Laktacja może opóźniać owulację, ale płodność może powrócić przed pierwszą miesiączką. Metoda laktacyjnego braku miesiączki działa tylko w ściśle określonych warunkach, między innymi w pierwszych sześciu miesiącach, przy braku miesiączki i wyłącznym lub prawie wyłącznym karmieniu. Jeśli nie planujesz ciąży, wybór antykoncepcji omów z lekarzem.

W prawidłowej ciąży karmienie piersią zwykle można kontynuować. Najważniejsze są kontrola przebiegu ciąży, dobre odżywienie mamy, reagowanie na objawy alarmowe oraz decyzja zgodna z jej zdrowiem i komfortem.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i ma charakter informacyjny. Karmienie piersią w ciąży należy oceniać indywidualnie z lekarzem prowadzącym lub położną. W przypadku krwawienia, bólu brzucha, bolesnych skurczów, omdlenia albo nagłego pogorszenia samopoczucia skontaktuj się z lekarzem.

Czytaj dalej w tym dziale