Sen i płacz

Kolka u niemowlaka – jak pomóc dziecku?

Napisał(a) 5 min czytania
Płaczące niemowlę

Napadowy płacz, prężenie ciała i podkurczanie nóżek są dla rodzica bardzo stresujące. Kolka niemowlęca zwykle nie jest chorobą ani winą opiekuna, lecz przejściowym zaburzeniem czynnościowym. Możesz złagodzić objawy, nosząc dziecko, ograniczając bodźce, stosując delikatny masaż i dbając o spokojne karmienie. Najczęściej dolegliwości wyciszają się około 4. miesiąca życia.

Jak rozpoznać kolkę u niemowlaka?

Kolka zwykle zaczyna się między 2. a 6. tygodniem życia. Płacz pojawia się nagle, częściej po południu lub wieczorem, a dziecko może prężyć się, podkurczać nogi, zaciskać dłonie i mieć napięty brzuch. Po zakończeniu napadu wraca do zwykłego zachowania, prawidłowo je i przybiera na masie.

Pomocna jest zasada trzech trójek. O kolce mówi się wtedy, gdy trudny do ukojenia płacz trwa co najmniej 3 godziny w ciągu doby, występuje przynajmniej 3 dni w tygodniu i utrzymuje się przez minimum 3 tygodnie. Nie jest to jednak samodzielna diagnoza. Jeśli objawy są nietypowe albo dziecko wygląda na chore, potrzebna jest konsultacja pediatryczna.

Przyczyna kolki nie została jednoznacznie ustalona. Znaczenie mogą mieć między innymi niedojrzałość układu pokarmowego i nerwowego, sposób karmienia oraz nadmiar bodźców. Gazy często towarzyszą kolce, ale nie można zakładać, że są jej jedyną przyczyną.

Poniższe zestawienie pomaga odróżnić typowy epizod kolki od sytuacji, która wymaga oceny lekarskiej:

Objawy kolki Objawy alarmowe – skontaktuj się z lekarzem
Napadowy płacz, częściej po południu lub wieczorem Gorączka, wyraźna senność albo dziecko trudne do wybudzenia
Prężenie się, podkurczanie nóg, napięty brzuch Uporczywe wymioty, silnie wzdęty lub bolesny przy dotyku brzuch
Prawidłowe jedzenie i przyrost masy ciała między napadami Odmowa jedzenia, brak przyrostu masy ciała lub odwodnienie
Brak gorączki i poprawa po zakończeniu ataku Krew w stolcu, zmiana jego barwy na białą lub płacz wyraźnie inny niż zwykle

Co zrobić podczas ataku kolki?

Najpierw ogranicz hałas, światło i liczbę osób zajmujących się dzieckiem. Mów spokojnie, weź malucha na ręce i wybierz jedną łagodną metodę. Zbyt częste zmienianie sposobów może zwiększyć liczbę bodźców.

Pomóc może ułożenie dziecka na przedramieniu, brzuchem w dół, z głową podpartą dłonią. Drugą ręką podtrzymuj tułów. Możesz też nosić niemowlę pionowo, jak po karmieniu, aż do odbicia. Pozycja na brzuchu jest przeznaczona wyłącznie do noszenia lub czuwania pod bezpośrednim nadzorem, nigdy do snu.

Delikatnie ogrzany okład albo pieluszka może rozluźnić napięty brzuch. Sprawdź temperaturę na własnej skórze i nie przykładaj niczego gorącego bezpośrednio do ciała dziecka. Ciepła kąpiel jest możliwa tylko wtedy, gdy maluch ją akceptuje i możesz go bezpiecznie przytrzymać.

Masaż wykonuj wtedy, gdy dziecko nie jest tuż po karmieniu i nie protestuje przy dotyku. Instrukcja może wyglądać tak:

  1. Połóż niemowlę na plecach w ciepłym, spokojnym miejscu i ogrzej dłonie.
  2. Połóż dłoń na brzuchu i wykonuj bardzo delikatne okręgi zgodnie z ruchem wskazówek zegara.
  3. Przesuwaj dłoń bez naciskania, omijając okolice pępka i obserwując reakcję dziecka.
  4. Na końcu powoli zginaj nóżki w kolanach i przybliżaj je do brzucha, bez używania siły.

Masaż powinien być łagodny. Przerwij go, jeśli dziecko płacze mocniej, napina się albo dotyk wyraźnie zwiększa dyskomfort. Podczas ataku możesz też wypróbować sposoby wyciszające:

  • Przytul dziecko i zastosuj kontakt skóra do skóry, jeśli jest to dla was komfortowe.
  • Kołysz niemowlę powoli, trzymając je stabilnie i blisko swojego ciała.
  • Włącz cichy, jednostajny szum, zachowując bezpieczną odległość od głowy dziecka.
  • Ogranicz światło, rozmowy i inne bodźce, aby ułatwić maluchowi wyciszenie.

Nie potrząsaj dzieckiem, nawet jeśli płacz trwa długo. Jeżeli czujesz narastającą złość lub bezradność, odłóż niemowlę na plecach do bezpiecznego łóżeczka i poproś drugą osobę o przejęcie opieki. Krótka przerwa opiekuna jest bezpieczniejsza niż zajmowanie się dzieckiem w stanie skrajnego napięcia.

Jak ograniczyć ryzyko nasilania objawów?

Nie ma jednej metody, która zapobiega kolce u każdego dziecka. Możesz jednak ograniczyć połykanie powietrza i nadmiar bodźców. Podczas karmienia zwróć uwagę na następujące zasady:

  • Prawidłowe przystawienie – dziecko powinno chwytać pierś głęboko, a nie tylko brodawkę.
  • Spokojne tempo – przy bardzo szybkim wypływie pokarmu warto skonsultować pozycję karmienia z doradcą laktacyjnym.
  • Butelka bez zasysania powietrza – smoczek powinien być wypełniony mlekiem, a jego przepływ dopasowany do dziecka.
  • Odbijanie po posiłku – potrzymaj niemowlę pionowo i obserwuj, czy potrzebuje odbić powietrze.
  • Spokojne otoczenie – ogranicz pośpiech, głośne dźwięki i intensywne zabawy w czasie karmienia.

Kolka występuje zarówno u dzieci karmionych piersią, jak i mlekiem modyfikowanym. Nie oznacza to, że dieta matki jest jej główną przyczyną. Rutynowe, restrykcyjne eliminowanie nabiału, glutenu czy wielu innych produktów zwykle nie jest potrzebne i może utrudnić prawidłowe odżywianie matki. Dietę eliminacyjną rozważa się tylko przy konkretnych objawach sugerujących alergię i po konsultacji z lekarzem.

Herbatki ziołowe, krople, probiotyki, symetikon lub zmianę mieszanki mlecznej podawaj niemowlęciu wyłącznie po uzgodnieniu z pediatrą. Nie każdy preparat jest przeznaczony dla dziecka w danym wieku, a objawy przypominające kolkę mogą wynikać z innego problemu.

Kiedy potrzebna jest pomoc lekarza?

Skontaktuj się z pediatrą, gdy kolka nie słabnie po 4.–5. miesiącu życia, napady stają się coraz silniejsze albo pojawiają się objawy alarmowe z tabeli. Pilnej oceny wymagają między innymi gorączka, uporczywe wymioty, krew w stolcu, odmowa jedzenia, wyraźnie wzdęty i bolesny brzuch oraz brak przyrostu masy ciała.

Spokój rodzica nie oznacza, że masz ignorować własny niepokój. Możesz poprosić o pomoc bliską osobę, położną lub pediatrę. Kolka zwykle mija samoistnie, a zadaniem opiekuna jest zapewnienie dziecku bliskości, bezpiecznych warunków i łagodzenia objawów, nie szukanie winy w sobie.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.

Czytaj dalej w tym dziale