Karmienie piersią

Nawał pokarmu – ile trwa i jak sobie radzić?

Napisał(a) 4 min czytania
Kobieta karmiąca piersią

Nawał pokarmu to fizjologiczny etap uruchamiania laktacji. Zwykle trwa 3–5 dni, a najsilniejsze napięcie piersi ustępuje w ciągu 24–72 godzin. Najczęściej pomaga częste przystawianie dziecka, delikatne zmiękczenie otoczki przed karmieniem i chłodny okład po karmieniu. Nie masuj piersi mocno i nie odciągaj mleka do całkowitego opróżnienia.

Dlaczego piersi są tak napięte?

Nawał pokarmu pojawia się najczęściej między 2. a 6. dobą po porodzie. Po porodzie naturalnym często występuje około 2.–4. doby, a po cesarskim cięciu może pojawić się nieco później. Organizm przechodzi wtedy od produkcji niewielkiej ilości siary do wytwarzania większej ilości mleka przejściowego.

Wzrasta poziom prolaktyny, która pobudza gruczoły piersiowe do produkcji mleka. Oksytocyna ułatwia jego wypływ. Piersi mogą przez pewien czas wytwarzać więcej pokarmu, niż noworodek jest w stanie wypić, dlatego stają się pełne, ciężkie, ciepłe i napięte. Z czasem laktacja dopasowuje się do rytmu karmień.

Jak radzić sobie z nawałem pokarmu?

Postępuj w następującej kolejności:

  1. Przystawiaj dziecko często – karmienie na żądanie, także w nocy, pomaga stopniowo dopasować produkcję mleka do potrzeb noworodka. W pierwszych dobach może to oznaczać około 8–12 karmień na dobę lub częściej, jeśli dziecko sygnalizuje głód.
  2. Zadbaj o prawidłowe uchwycenie piersi – dziecko powinno obejmować ustami nie tylko brodawkę, ale także dużą część otoczki. Jeśli pierś jest bardzo twarda, maluch może mieć trudność z jej uchwyceniem.
  3. Zmiękcz otoczkę przed karmieniem – delikatnie odciągnij kilka mililitrów mleka ręką lub laktatorem. Zakończ, gdy otoczka stanie się bardziej elastyczna. Nie ugniataj piersi i nie próbuj opróżniać jej do końca.
  4. Zastosuj chłodny okład po karmieniu – przyłóż chłodny kompres na kilka–kilkanaście minut, owijając go cienką tkaniną. Nie przykładaj lodu bezpośrednio do skóry.
  5. Noś bieliznę, która nie uciska – biustonosz powinien podtrzymywać piersi, ale nie powodować punktowego nacisku. Ciasne ubrania i fiszbiny mogą nasilać dyskomfort.

Laktator jest narzędziem pomocniczym, a nie obowiązkowym elementem postępowania. Sięgnij po niego wtedy, gdy dziecko nie może uchwycić bardzo napiętej piersi, nie może ssać albo potrzebujesz zmniejszyć uczucie przepełnienia. Odciągaj tylko do uzyskania ulgi. Regularne odciąganie dużych ilości mleka może pobudzić piersi do dalszej nadprodukcji.

Nie stosuj mocnego masażu, ucisku ani ugniatania piersi. Jeśli wykonujesz delikatne ruchy, powinny przypominać łagodne głaskanie, bez wywoływania bólu. Ciepłe okłady przed karmieniem również nie są rutynowo zalecane. Przy obrzęku i napięciu bezpieczniejszym wyborem jest chłodzenie po karmieniu.

Nawał, zastój czy zapalenie piersi?

Sam obrzęk i napięcie piersi nie oznaczają jeszcze choroby. Zwróć uwagę na zasięg objawów, obecność gorączki oraz to, czy dyskomfort zmniejsza się po karmieniu.

Stan Objawy Postępowanie
Nawał pokarmu Zwykle obie piersi są pełne, ciężkie i napięte. Dyskomfort stopniowo zmniejsza się po karmieniu. Zazwyczaj nie ma gorączki ani wyraźnego zaczerwienienia. Częste karmienie, prawidłowe przystawianie, delikatne zmiękczenie otoczki i chłodny okład po karmieniu.
Zastój pokarmu Częściej pojawia się bolesne, twarde miejsce lub grudka w jednej piersi. Odpływ mleka z danego obszaru może być utrudniony. Nie uciskaj ani nie masuj mocno piersi. Jeśli zmiana nie ustępuje lub ból narasta, skonsultuj się z położną albo doradcą laktacyjnym.
Zapalenie piersi Możliwy jest silny, jednostronny ból, narastające zaczerwienienie, gorączka powyżej 38°C, dreszcze, rozbicie lub objawy grypopodobne. Potrzebna jest konsultacja z lekarzem, położną lub doradcą laktacyjnym. Nie próbuj rozwiązać problemu mocnym masażem.

Kiedy szukać pomocy?

Skontaktuj się z położną, certyfikowanym doradcą laktacyjnym lub lekarzem, jeśli pojawi się którykolwiek z poniższych sygnałów:

  • temperatura powyżej 38°C, dreszcze albo wyraźne złe samopoczucie,
  • silny, jednostronny ból piersi lub narastające zaczerwienienie skóry,
  • twarda i bolesna grudka, która nie zmniejsza się po karmieniu,
  • brak wypływu mleka mimo uczucia pełnej piersi lub trudności dziecka ze skutecznym ssaniem,
  • objawy utrzymujące się dłużej niż 10 dni albo wyraźnie nasilające się zamiast stopniowo ustępować.

Nawał zwykle mija samoistnie w ciągu kilku dni. Najbezpieczniejsze postępowanie polega na częstym karmieniu, ograniczeniu dodatkowej stymulacji piersi, chłodzeniu po karmieniu i unikaniu silnego masażu. Gdy objawy są jednostronne, pojawia się gorączka lub brak poprawy, potrzebna jest ocena specjalisty.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie niepokojących objawów skonsultuj się z lekarzem, położną lub certyfikowanym doradcą laktacyjnym.

Czytaj dalej w tym dziale