Choroby i infekcje

Jak zmierzyć temperaturę niemowlakowi? Najlepsze metody i porady

Napisał(a) 5 min czytania
Niemowlę podczas wizyty u lekarza

Najdokładniej zmierzysz temperaturę niemowlęciu termometrem elektronicznym w odbycie, używając miękkiej, elastycznej końcówki. U noworodków i dzieci poniżej 3. miesiąca życia wynik 38°C lub wyższy wymaga pilnego kontaktu z lekarzem. Wygodniejszy pomiar pod pachą jest bezpieczny, ale mniej precyzyjny. Niezależnie od metody sprawdź instrukcję konkretnego urządzenia i oceniaj także samopoczucie dziecka.

Jaka metoda pomiaru temperatury jest najlepsza?

Wybór zależy od wieku dziecka, rodzaju termometru i sytuacji. Pomiar doodbytniczy najlepiej odzwierciedla temperaturę wewnętrzną organizmu, dlatego bywa stosowany u najmłodszych niemowląt, gdy potrzebny jest możliwie wiarygodny wynik. Pomiar pod pachą jest prostszy i nieinwazyjny, ale wynik może być mniej dokładny.

Termometr douszny można stosować tylko wtedy, gdy urządzenie jest przeznaczone do pomiaru w uchu i dziecko jest w wieku wskazanym przez producenta. Termometr bezdotykowy na podczerwień daje szybki odczyt, lecz łatwiej o błąd związany z odległością, potem, włosami lub temperaturą otoczenia. U niemowlęcia nie należy mierzyć temperatury w jamie ustnej.

Normy temperatury zależnie od miejsca pomiaru

Ten sam organizm może dać różne wyniki w zależności od miejsca pomiaru. Poniższe zakresy mają charakter orientacyjny, dlatego zawsze uwzględnij instrukcję termometru. Za gorączkę u dziecka najczęściej przyjmuje się wynik 38°C lub wyższy, szczególnie przy pomiarze doodbytniczym.

Miejsce pomiaru Zakres uznawany za prawidłowy Temperatura wskazująca na gorączkę
Odbyt 36,6–37,9°C 38°C lub więcej
Pacha 34,7–37,3°C około 37,4°C lub więcej, wynik wymaga potwierdzenia i oceny stanu dziecka
Ucho 35,7–37,5°C około 38°C lub więcej
Czoło około 35,6–37,9°C około 38°C lub więcej

Przy pomiarze pod pachą granica gorączki jest mniej jednoznaczna niż przy pomiarze doodbytniczym. Gdy wynik jest podwyższony albo nie pasuje do stanu dziecka, powtórz pomiar sprawdzoną metodą i skontaktuj się z lekarzem, jeśli niemowlę ma mniej niż 3 miesiące.

Jak zmierzyć temperaturę niemowlakowi krok po kroku?

Pomiar pod pachą

To najprostsza metoda do domowej kontroli. U noworodka warto stosować ją zgodnie z zaleceniami lekarza lub lokalnych wytycznych. Do pomiaru użyj czystego termometru elektronicznego przeznaczonego do kontaktu ze skórą.

Wykonaj kolejne czynności:

  1. Uspokój dziecko i połóż je stabilnie na kolanach albo na przewijaku.
  2. Osusz skórę w dole pachowym, jeśli jest wilgotna.
  3. Umieść końcówkę termometru głęboko w dole pachowym, tak aby dotykała skóry, a nie ubrania.
  4. Delikatnie przyciśnij rączkę dziecka do tułowia i przytrzymaj termometr przez czas wskazany w instrukcji.
  5. Po sygnale urządzenia odczytaj wynik, zapisz go i wyczyść termometr zgodnie z zaleceniami producenta.

Nie wyjmuj urządzenia tylko dlatego, że dziecko zaczyna się wiercić. Końcówka musi pozostać w tym samym miejscu przez cały pomiar, inaczej wynik może być zaniżony.

Pomiar w odbycie

Pomiar doodbytniczy jest dokładny, ale wymaga szczególnej ostrożności. Stosuj wyłącznie termometr elektroniczny z miękką końcówką, przeznaczony do tej metody. Nie używaj termometru rtęciowego ani urządzenia, którego instrukcja nie dopuszcza do pomiaru rektalnego.

Postępuj w następujący sposób:

  1. Połóż dziecko na plecach i unieś jego nóżki jak przy zmianie pieluchy albo ułóż je na brzuchu na swoich kolanach.
  2. Nałóż na końcówkę niewielką ilość środka poślizgowego, na przykład oliwki lub preparatu zalecanego do tego celu.
  3. Wsuń końcówkę bardzo delikatnie, nie głębiej niż 1–1,5 cm. Nigdy nie używaj siły.
  4. Przytrzymaj termometr nieruchomo przez czas określony w instrukcji i stale kontroluj ułożenie dziecka.
  5. Wyjmij urządzenie po sygnale, odczytaj wynik, a następnie dokładnie je umyj i zdezynfekuj zgodnie z instrukcją.

Jeżeli dziecko gwałtownie się porusza, płacze lub pojawia się opór, przerwij pomiar. Nie próbuj wciskać termometru głębiej. Przy niepewności poproś drugą osobę o pomoc albo wybierz pomiar pod pachą i skonsultuj wynik z lekarzem.

Co może zafałszować wynik?

Przed pomiarem zadbaj o spokojne warunki. Po płaczu, intensywnej zabawie, karmieniu lub kąpieli odczekaj zwykle 20–30 minut, jeśli stan dziecka na to pozwala. Termometr przeniesiony z chłodnego lub bardzo ciepłego miejsca powinien najpierw osiągnąć temperaturę pokojową.

Na wynik mogą wpływać także:

  • mocno rozgrzane lub spocone ciało dziecka
  • gruba warstwa ubrań i przegrzane pomieszczenie
  • niewłaściwe ułożenie końcówki w dole pachowym
  • ruch dziecka podczas pomiaru
  • wilgotne czoło, włosy lub nieprawidłowa odległość przy użyciu termometru bezdotykowego

Najlepiej powtarzać pomiary tym samym termometrem i w tym samym miejscu. Ułatwia to ocenę, czy temperatura rzeczywiście się zmienia.

Kiedy z gorączkującym niemowlęciem do lekarza?

Każda temperatura 38°C lub wyższa u dziecka poniżej 3. miesiąca życia wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. Nie czekaj, aż wynik sam się obniży, i nie próbuj samodzielnie ustalać leczenia. U noworodka gorączka jest sygnałem alarmowym, nawet gdy dziecko nie ma innych wyraźnych objawów.

Starsze niemowlę również wymaga pilnej oceny, gdy gorączce towarzyszą:

  • wyraźna apatia, trudność z wybudzeniem lub odmowa karmienia
  • trudności w oddychaniu, zasinienie ust albo skóry
  • drgawki, sztywność karku lub wyraźnie uwypuklone ciemiączko
  • powtarzające się wymioty, objawy odwodnienia albo niemożność przyjmowania płynów
  • wysypka, która nie blednie po uciśnięciu
  • ciągły, nieutulony płacz albo gwałtowne pogorszenie samopoczucia

Skontaktuj się z lekarzem także wtedy, gdy gorączka utrzymuje się, nawraca, przekracza 40°C albo intuicyjnie widzisz, że dziecko zachowuje się inaczej niż zwykle. Przy niemowlęciu ważniejszy od samej liczby na termometrze jest cały obraz jego stanu.

Najbezpieczniej zacząć od spokojnego pomiaru termometrem elektronicznym, zapisać wynik wraz z miejscem pomiaru i obserwować dziecko. U najmłodszych niemowląt gorączka 38°C lub wyższa nie jest wskazaniem do dalszej obserwacji w domu, lecz do pilnej konsultacji.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku gorączki u niemowlęcia lub jakichkolwiek niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem.

Czytaj dalej w tym dziale