Poród

Plan porodu – wzór i najważniejsze wskazówki jak go wypełnić

Napisał(a) 5 min czytania
Kobieta w ciąży

Plan porodu to zapis Twoich preferencji dotyczących porodu i pierwszych chwil z dzieckiem. Pomaga rozmawiać z położną oraz lekarzem, ale nie jest sztywnym scenariuszem ani gwarancją wykonania każdej prośby. W sytuacji zagrożenia zdrowia matki lub dziecka personel medyczny postępuje zgodnie z potrzebami medycznymi.

Czym jest plan porodu?

Plan porodu jest elementem organizacji opieki okołoporodowej i powinien zostać omówiony z osobą prowadzącą ciążę. Zgodnie ze Standardem Opieki Okołoporodowej ciężarna powinna mieć możliwość przygotowania własnych preferencji dotyczących przebiegu porodu i opieki nad noworodkiem. Dokument zwykle ma formę jednej lub dwóch stron i dołącza się go do dokumentacji medycznej.

Nie chodzi o przewidzenie każdego zdarzenia. Plan porodu porządkuje najważniejsze decyzje, ułatwia przekazanie informacji personelowi i może zwiększać poczucie bezpieczeństwa. Najlepiej przygotować go wspólnie z partnerem, lekarzem lub położną, a przed porodem sprawdzić także zasady obowiązujące w wybranym szpitalu.

Jak podzielić plan porodu na etapy?

Najczytelniejszy wzór planu porodu jest ułożony chronologicznie. Przy każdym punkcie możesz zaznaczyć zgodę, brak zgody albo dopisać, że decyzja ma zależeć od sytuacji medycznej.

I okres porodu – rozwieranie obejmuje między innymi:

  • obecność osoby towarzyszącej oraz jej udział podczas badań, jeśli jest to możliwe;
  • preferowane niefarmakologiczne metody łagodzenia bólu, takie jak ruch, zmiana pozycji, piłka, prysznic lub immersja w wodzie;
  • możliwość swobodnego poruszania się, korzystania z toalety i przyjmowania pozycji wertykalnych, o ile stan matki i dziecka na to pozwala;
  • preferencje dotyczące farmakologicznego łagodzenia bólu, przy czym jego zastosowanie wymaga oceny medycznej i zgody pacjentki;
  • zgodę lub brak zgody na procedury, takie jak podanie oksytocyny, przebicie pęcherza płodowego, czyli aminotomia, oraz stałe monitorowanie KTG;
  • preferencje dotyczące golenia krocza lub wykonania lewatywy, jeśli szpital przewiduje takie procedury.

II okres porodu – rodzenie się dziecka powinien uwzględniać:

  • preferowaną pozycję porodową, nie tylko leżącą;
  • zgodę na nacięcie krocza, z zastrzeżeniem, że w określonych sytuacjach może być ono uzasadnione stanem matki lub dziecka;
  • wybrane metody łagodzenia bólu i możliwość ich zastosowania;
  • pytanie o podanie oksytocyny oraz sposób monitorowania dobrostanu płodu, w tym KTG;
  • obecność i rolę osoby towarzyszącej podczas narodzin dziecka.

III okres porodu – urodzenie łożyska może zawierać preferencje dotyczące:

  • położenia dziecka bezpośrednio na brzuchu matki, czyli rozpoczęcia kontaktu skóra do skóry;
  • przecięcia pępowiny przez partnera lub inną wskazaną osobę, jeśli pozwala na to sytuacja;
  • podania leków obkurczających macicę w celu urodzenia łożyska;
  • pobrania krwi pępowinowej, jeżeli jest to planowane i dostępne w danej placówce.

IV okres porodu – wczesny połóg dotyczy pierwszej obserwacji po porodzie. W tej części zapisz:

  • czy chcesz kontynuować kontakt skóra do skóry i kangurowanie, jeśli stan Twój oraz dziecka na to pozwala;
  • czy chcesz przystawić dziecko do piersi możliwie szybko po porodzie;
  • preferencje dotyczące karmienia piersią i ewentualnego dokarmiania mieszanką wyłącznie ze wskazań medycznych;
  • prośbę o przekazywanie informacji o stanie zdrowia noworodka, badaniach, czynnościach profilaktycznych i podawanych lekach;
  • ustalenia dotyczące obecności partnera podczas pierwszych godzin po porodzie.

Jak formułować prośby i współpracować z personelem?

Formułuj zapisy jasno, ale bez traktowania ich jak niezmiennych poleceń. Zamiast kategorycznego „nie zgadzam się na żadną interwencję” lepiej napisać: „proszę o wyjaśnienie wskazań i możliwości przed wykonaniem procedury, jeśli sytuacja nie wymaga natychmiastowego działania”. Taki zapis podkreśla Twoje prawo do informacji i świadomej zgody, a jednocześnie uwzględnia zmienny przebieg porodu.

Rozdziel preferencje od procedur medycznych. Możesz wskazać, że chcesz rodzić w ruchu, korzystać z prysznica albo przyjąć wybraną pozycję. O podaniu leków, oksytocyny, wykonaniu aminotomii czy ciągłym monitorowaniu KTG decyduje się natomiast w odniesieniu do stanu zdrowia i przebiegu porodu. W planie możesz zaznaczyć swoje stanowisko oraz prośbę o omówienie wskazań.

Omów dokument z lekarzem prowadzącym lub położną przed porodem. Zapytaj, które rozwiązania są dostępne w wybranym szpitalu, jakie są przeciwwskazania i jak placówka organizuje kontakt skóra do skóry, znieczulenie oraz opiekę nad noworodkiem.

Plan porodu wyraża Twoje preferencje, ale zdrowie matki i dziecka ma pierwszeństwo. W nagłej sytuacji personel może odstąpić od zapisów, aby nie opóźniać koniecznej pomocy.

Jak sfinalizować plan porodu?

Przed spakowaniem torby porodowej przejdź przez kolejne kroki:

  1. Uzupełnij dane osobowe, informacje o stanie zdrowia, alergiach i ważnych problemach medycznych.
  2. Omów plan z lekarzem lub położną i nanieś ustalenia dotyczące możliwości szpitala.
  3. Podpisz dokument oraz poproś o potwierdzenie jego omówienia zgodnie z zasadami obowiązującymi w placówce.
  4. Dołącz plan do dokumentacji medycznej lub karty ciąży, jeśli szpital tak zaleca.
  5. Zabierz papierową kopię w torbie porodowej, najlepiej zabezpieczoną przed zniszczeniem.

Przed wyjazdem do szpitala sprawdź jeszcze następujące elementy:

  • Plan zawiera Twoje dane, informacje o alergiach i istotnych chorobach.
  • Dokument opisuje wszystkie cztery okresy porodu.
  • Wpisano preferencje dotyczące obecności partnera, łagodzenia bólu, pozycji porodowych i kontaktu skóra do skóry.
  • Plan został omówiony z lekarzem lub położną.
  • Podpisana kopia znajduje się w dokumentacji, a druga jest w torbie porodowej.

Dobrze przygotowany plan porodu – wzór nie przewiduje przyszłości, lecz pomaga przekazać personelowi to, co jest dla Ciebie ważne. Jego elastyczna forma ułatwia współpracę także wtedy, gdy przebieg porodu wymaga zmiany wcześniejszych założeń.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani położną. Ostateczne decyzje dotyczące procedur medycznych zależą od stanu zdrowia matki i dziecka oraz oceny personelu medycznego.

Czytaj dalej w tym dziale