Poród

Skurcze krzyżowe – jak sobie z nimi radzić?

Napisał(a) 4 min czytania
Kobieta w trakcie porodu

Skurcze krzyżowe mogą być bardzo intensywne, ale zwykle są jednym z wariantów bólu porodowego, a nie sygnałem, że dzieje się coś nieprawidłowego. Najczęściej ulgę przynoszą ruch miednicą, pozycje wertykalne, mocny ucisk na kość krzyżową, ciepło i spokojny oddech.

Dlaczego ból porodowy pojawia się w krzyżu?

Skurcze krzyżowe są odczuwane głównie w dolnej części pleców, zamiast – albo równocześnie – w podbrzuszu. Często wiążą się z ułożeniem dziecka i tyłozgięciem macicy. W takim położeniu więzadła podtrzymujące macicę mogą silniej napinać struktury w okolicy lędźwiowo-krzyżowej podczas skurczu.

Znaczenie ma także tak zwany ból przeniesiony. Macica, miednica i dolny odcinek kręgosłupa mają częściowo wspólne drogi nerwowe. Mózg może więc odczytywać sygnał z macicy jako ból pleców. Dlatego skurcz krzyżowy bywa odczuwany jako głęboki, rozpierający i trudny do zlokalizowania.

Nie należy mylić go automatycznie ze skurczami przepowiadającymi. Skurcze Braxtona Hicksa zwykle są nieregularne, nie nasilają się stopniowo i mogą ustąpić po odpoczynku, zmianie pozycji lub nawodnieniu. Skurcze porodowe stają się z czasem częstsze, dłuższe i mocniejsze. Gdy pojawi się krwawienie, odejście wód, bardzo silny ból między skurczami albo wyraźnie zmniejszone ruchy dziecka, skontaktuj się z położną lub personelem medycznym.

Jak łagodzić skurcze krzyżowe?

Najlepiej nie czekać, aż ból całkowicie odbierze możliwość działania. Przy kolejnym skurczu możesz przejść przez krótką sekwencję:

  1. Oddychaj wolno i możliwie miękko, wydłużając wydech. Nie wstrzymuj powietrza.
  2. Zmień pozycję i poruszaj miednicą, wykonując kołysanie albo spokojne ósemki.
  3. Poproś osobę towarzyszącą o mocny, stały ucisk na kość krzyżową.
  4. Po skurczu napij się kilku łyków wody i rozluźnij barki, dłonie oraz szczękę.

Kontrpresja, czyli mocny ucisk na krzyż

Kontrpresja często działa lepiej niż delikatne głaskanie. Partner powinien przyłożyć nasadę dłoni albo złożone dłonie do kości krzyżowej i naciskać zdecydowanie w czasie narastania skurczu. Ucisk może być stały lub wzmacniany w szczycie bólu. Jego siła nie powinna jednak powodować ostrego bólu ani drętwienia.

Najważniejsza jest informacja od rodzącej. Jeśli chce większego nacisku, partner powinien go zwiększyć. Jeśli dotyk nasila dyskomfort, należy przerwać i spróbować ciepła albo zmiany pozycji.

Pozycja i ruch

Ruch pomaga zmieniać ustawienie miednicy i może ułatwiać dziecku schodzenie w dół kanału rodnego. Nie ma jednej pozycji dobrej dla każdej kobiety, dlatego warto testować je podczas kolejnych skurczów:

Pozycja Dlaczego pomaga lub szkodzi? Wskazówka dla rodzącej
Kucanie Wykorzystuje ciężar ciała i zwiększa ruchomość miednicy. Oprzyj się o partnera, drabinkę albo łóżko, jeśli nogi szybko się męczą.
Klęk podparty Odciąża plecy i pozwala swobodnie kołysać miednicą. Przenoś ciężar z jednej strony na drugą lub oprzyj klatkę piersiową na piłce.
Oparcie o piłkę Ułatwia pozycję pochyloną i zmniejsza napięcie w krzyżu. Poproś partnera o kontrpresję podczas kołysania.
Leżenie na plecach Może nasilać ucisk w plecach i ograniczać swobodę ruchu miednicy. Przy bólu krzyżowym wybierz inną pozycję, chyba że personel zaleci inaczej.

Ciepło i oddech

Ciepły, niegorący okład lub termofor przyłożony do dolnej części pleców może zmniejszyć napięcie mięśni. W porodzie można też wykorzystać ciepłą wodę, jeśli pozwala na to miejsce i personel. Nie przykładaj bardzo gorącego źródła bezpośrednio do skóry.

Oddech nie usuwa skurczu, ale pomaga nie napinać całego ciała. W czasie narastania bólu rozluźnij usta i barki, a wydech kieruj spokojnie do dołu. Rytm powinien być prosty, bez forsowania głębokich wdechów.

Co może zrobić osoba towarzysząca?

Partner nie musi znać wielu technik. Najbardziej pomaga spokojna, powtarzalna obecność i reagowanie na konkretne potrzeby rodzącej. Warto ustalić prosty plan:

  • Ucisk – naciskaj na kość krzyżową podczas skurczu i zmieniaj siłę zgodnie z jej wskazówkami.
  • Ruch – przypominaj o zmianie pozycji, kołysaniu miednicą i oparciu na piłce.
  • Nawodnienie – podawaj małe porcje wody, jeśli położna nie zaleci inaczej.
  • Oddech – mów krótko i spokojnie, na przykład „wdech, długi wydech”, zamiast zasypywać ją pytaniami.
  • Kontakt z personelem – zgłoś nasilający się ból, krwawienie, odejście wód lub niepokój rodzącej.

Nie zmuszaj jej do pozycji, dotyku ani rozmowy. To, co pomaga na początku porodu, może stać się nieprzyjemne przy silniejszych skurczach.

Kiedy poprosić o znieczulenie?

Jeżeli ból pozostaje bardzo silny mimo ruchu, kontrpresji i oddechu, powiedz o tym położnej. Znieczulenie zewnątrzoponowe jest jedną z medycznych metod łagodzenia bólu. Może ograniczać odczuwanie bólu, choć wpływ na mobilność zależy od zastosowanego postępowania i sytuacji klinicznej.

Prośba o znieczulenie nie jest porażką. Komfort, odpoczynek i poczucie bezpieczeństwa rodzącej mają znaczenie. O możliwości zastosowania tej metody decydują kobieta, położna, lekarz i anestezjolog, uwzględniając stan matki, dziecka oraz przeciwwskazania.

Skurcze krzyżowe mogą wymagać kilku prób, zanim znajdziesz najlepszą kombinację ruchu, ucisku, ciepła i oddechu. Zacznij od zmiany pozycji i kontrpresji, a jeśli ból przekracza Twoje możliwości, od razu poproś o pomoc personel.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W razie niepokojących objawów, nasilającego się bólu lub wątpliwości dotyczących przebiegu porodu skontaktuj się z położną, lekarzem lub personelem oddziału porodowego.

Czytaj dalej w tym dziale