Choroby i infekcje

Zakrztuszenie u dziecka – pierwsza pomoc krok po kroku

Napisał(a) 4 min czytania
Udzielanie pierwszej pomocy dziecku

Gdy dziecko nie może kaszleć, płakać ani mówić, natychmiast dzwoń pod 112, włącz głośnik i rozpocznij pomoc. Wykonuj naprzemiennie do 5 uderzeń między łopatki oraz do 5 uciśnięć. Technika zależy od wieku: u niemowlęcia uciskaj klatkę piersiową, a u dziecka powyżej 1. roku życia nadbrzusze.

Czy dziecko się krztusi, czy dławi?

Najpierw oceń kaszel. Głośny kaszel oznacza zwykle, że powietrze nadal przepływa przez drogi oddechowe. Nie uderzaj wtedy w plecy. Zachęcaj dziecko do kaszlu i stale je obserwuj. Cichy, bezgłośny kaszel albo jego brak oznacza ciężką niedrożność i wymaga natychmiastowego działania.

Objaw Kaszel efektywny – lekka niedrożność Kaszel nieefektywny – zadławienie
Kaszel Głośny, dziecko może kaszleć Cichy, bezgłośny albo nie występuje
Głos i płacz Dziecko płacze lub mówi Nie może wydać dźwięku ani płakać
Oddychanie i kolor skóry Oddycha, kolor skóry zwykle się nie zmienia Nie może nabrać powietrza, może sinieć
Postępowanie Zachęcaj do kaszlu i obserwuj Dzwoń pod 112, rozpocznij uderzenia i uciśnięcia

Nie wkładaj palców do ust na ślepo. Możesz wyjąć tylko ciało obce, które wyraźnie widzisz i możesz łatwo uchwycić. Szukanie go palcem może wepchnąć przedmiot głębiej.

Jak pomóc niemowlęciu do 1. roku życia?

Połącz telefon z numerem 112 na głośniku albo poproś inną osobę o wezwanie pomocy. Nie przerywaj działań ratunkowych, czekając na przyjazd zespołu.

  1. Połóż niemowlę twarzą w dół na swoim przedramieniu. Podtrzymuj głowę i żuchwę, a głowę ustaw niżej niż klatkę piersiową.
  2. Wykonaj do 5 zdecydowanych uderzeń nasadą dłoni między łopatki. Po każdym uderzeniu sprawdź, czy ciało obce wypadło.
  3. Jeśli niedrożność trwa, odwróć dziecko na plecy, nadal utrzymując głowę niżej niż tułów.
  4. Wykonaj do 5 uciśnięć klatki piersiowej w dolnej połowie mostka, używając dwóch palców albo techniki dwóch kciuków obejmujących klatkę piersiową.
  5. Powtarzaj naprzemiennie do 5 uderzeń w plecy i do 5 uciśnięć klatki piersiowej, aż ciało obce wypadnie albo dziecko straci przytomność.

Nie stosuj chwytu Heimlicha u niemowlęcia. Uciśnięcia nadbrzusza mogą spowodować uraz narządów jamy brzusznej. Jeśli dziecko traci przytomność i nie oddycha prawidłowo, wezwij 112, rozpocznij resuscytację od 5 oddechów ratowniczych i kontynuuj działania zgodnie z instrukcjami dyspozytora.

Jak pomóc dziecku powyżej 1. roku życia?

Pochyl dziecko wyraźnie do przodu, aby ciało obce mogło wydostać się z jamy ustnej, a nie przesunąć głębiej. Jeśli dziecko jest duże, uklęknij za nim, żeby zachować stabilną pozycję.

  1. Wykonaj do 5 energicznych uderzeń nasadą dłoni między łopatki. Po każdym sprawdź, czy dziecko zaczęło oddychać.
  2. Jeśli uderzenia nie pomogły, stań za dzieckiem i obejmij jego tułów.
  3. Zaciśnij jedną dłoń w pięść i umieść ją między pępkiem a dolnym końcem mostka. Nie uciskaj żeber ani samego mostka.
  4. Obejmij pięść drugą dłonią i wykonaj do 5 gwałtownych pociągnięć do siebie i ku górze. To uciśnięcia nadbrzusza, nazywane też chwytem Heimlicha.
  5. Powtarzaj naprzemiennie do 5 uderzeń w plecy i do 5 uciśnięć nadbrzusza, aż ciało obce wypadnie albo dziecko straci przytomność.

Jeśli dziecko stanie się wiotkie lub straci przytomność, połóż je na podłodze, zadzwoń pod 112, jeśli jeszcze tego nie zrobiono, i rozpocznij resuscytację od 5 oddechów ratowniczych. Nie przerywaj jej bez potrzeby.

Co zrobić po usunięciu ciała obcego?

Po każdym epizodzie, podczas którego trzeba było wykonywać uderzenia w plecy albo uciśnięcia, dziecko powinien zbadać lekarz – nawet jeśli wygląda na zdrowe. Ciało obce mogło pozostać w drogach oddechowych, a zastosowane uciśnięcia mogły spowodować uraz.

Pilnej konsultacji wymagają następujące objawy:

  • utrzymujący się kaszel lub świszczący oddech,
  • duszność, przyspieszony albo nietypowy oddech,
  • sinienie, osłabienie lub wyraźna zmiana zachowania,
  • gorączka albo pogorszenie stanu dziecka po zdarzeniu.

Ciało obce pozostawione w oskrzelu nie zawsze daje objawy od razu. Dlatego po zadławieniu przekaż lekarzowi dokładny opis zdarzenia, nawet jeśli kaszel szybko ustąpił.

Jak zmniejszyć ryzyko zadławienia?

Największe ryzyko stwarzają produkty okrągłe, twarde i śliskie, a także małe przedmioty. Podczas posiłków dziecko powinno siedzieć i pozostawać pod opieką dorosłego.

  • Winogrona i pomidorki koktajlowe krój wzdłuż, a następnie na mniejsze kawałki.
  • Parówki obierz ze skórki i krój wzdłuż, zamiast podawać je w okrągłych plasterkach.
  • Nie podawaj małym dzieciom całych orzechów, twardych cukierków, popcornu ani gumy do żucia.
  • Nie pozwalaj dziecku biegać, śmiać się ani bawić z pełną buzią.

Algorytm zgodny z wytycznymi ERC 2025 warto przećwiczyć na fantomie podczas kursu pierwszej pomocy. W sytuacji zagrożenia nie szukaj urządzeń ssących ani dodatkowych metod. Dzwoń pod 112 i wykonuj opisane działania.


Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje szkolenia z pierwszej pomocy ani badania lekarskiego. W sytuacji zagrożenia życia zawsze dzwoń pod numer 112 i stosuj się do poleceń dyspozytora.

Czytaj dalej w tym dziale