Zakrztuszenie u dziecka – pierwsza pomoc krok po kroku

Gdy dziecko nie może kaszleć, płakać ani mówić, natychmiast dzwoń pod 112, włącz głośnik i rozpocznij pomoc. Wykonuj naprzemiennie do 5 uderzeń między łopatki oraz do 5 uciśnięć. Technika zależy od wieku: u niemowlęcia uciskaj klatkę piersiową, a u dziecka powyżej 1. roku życia nadbrzusze.
Czy dziecko się krztusi, czy dławi?
Najpierw oceń kaszel. Głośny kaszel oznacza zwykle, że powietrze nadal przepływa przez drogi oddechowe. Nie uderzaj wtedy w plecy. Zachęcaj dziecko do kaszlu i stale je obserwuj. Cichy, bezgłośny kaszel albo jego brak oznacza ciężką niedrożność i wymaga natychmiastowego działania.
| Objaw | Kaszel efektywny – lekka niedrożność | Kaszel nieefektywny – zadławienie |
|---|---|---|
| Kaszel | Głośny, dziecko może kaszleć | Cichy, bezgłośny albo nie występuje |
| Głos i płacz | Dziecko płacze lub mówi | Nie może wydać dźwięku ani płakać |
| Oddychanie i kolor skóry | Oddycha, kolor skóry zwykle się nie zmienia | Nie może nabrać powietrza, może sinieć |
| Postępowanie | Zachęcaj do kaszlu i obserwuj | Dzwoń pod 112, rozpocznij uderzenia i uciśnięcia |
Nie wkładaj palców do ust na ślepo. Możesz wyjąć tylko ciało obce, które wyraźnie widzisz i możesz łatwo uchwycić. Szukanie go palcem może wepchnąć przedmiot głębiej.
Jak pomóc niemowlęciu do 1. roku życia?
Połącz telefon z numerem 112 na głośniku albo poproś inną osobę o wezwanie pomocy. Nie przerywaj działań ratunkowych, czekając na przyjazd zespołu.
- Połóż niemowlę twarzą w dół na swoim przedramieniu. Podtrzymuj głowę i żuchwę, a głowę ustaw niżej niż klatkę piersiową.
- Wykonaj do 5 zdecydowanych uderzeń nasadą dłoni między łopatki. Po każdym uderzeniu sprawdź, czy ciało obce wypadło.
- Jeśli niedrożność trwa, odwróć dziecko na plecy, nadal utrzymując głowę niżej niż tułów.
- Wykonaj do 5 uciśnięć klatki piersiowej w dolnej połowie mostka, używając dwóch palców albo techniki dwóch kciuków obejmujących klatkę piersiową.
- Powtarzaj naprzemiennie do 5 uderzeń w plecy i do 5 uciśnięć klatki piersiowej, aż ciało obce wypadnie albo dziecko straci przytomność.
Nie stosuj chwytu Heimlicha u niemowlęcia. Uciśnięcia nadbrzusza mogą spowodować uraz narządów jamy brzusznej. Jeśli dziecko traci przytomność i nie oddycha prawidłowo, wezwij 112, rozpocznij resuscytację od 5 oddechów ratowniczych i kontynuuj działania zgodnie z instrukcjami dyspozytora.
Jak pomóc dziecku powyżej 1. roku życia?
Pochyl dziecko wyraźnie do przodu, aby ciało obce mogło wydostać się z jamy ustnej, a nie przesunąć głębiej. Jeśli dziecko jest duże, uklęknij za nim, żeby zachować stabilną pozycję.
- Wykonaj do 5 energicznych uderzeń nasadą dłoni między łopatki. Po każdym sprawdź, czy dziecko zaczęło oddychać.
- Jeśli uderzenia nie pomogły, stań za dzieckiem i obejmij jego tułów.
- Zaciśnij jedną dłoń w pięść i umieść ją między pępkiem a dolnym końcem mostka. Nie uciskaj żeber ani samego mostka.
- Obejmij pięść drugą dłonią i wykonaj do 5 gwałtownych pociągnięć do siebie i ku górze. To uciśnięcia nadbrzusza, nazywane też chwytem Heimlicha.
- Powtarzaj naprzemiennie do 5 uderzeń w plecy i do 5 uciśnięć nadbrzusza, aż ciało obce wypadnie albo dziecko straci przytomność.
Jeśli dziecko stanie się wiotkie lub straci przytomność, połóż je na podłodze, zadzwoń pod 112, jeśli jeszcze tego nie zrobiono, i rozpocznij resuscytację od 5 oddechów ratowniczych. Nie przerywaj jej bez potrzeby.
Co zrobić po usunięciu ciała obcego?
Po każdym epizodzie, podczas którego trzeba było wykonywać uderzenia w plecy albo uciśnięcia, dziecko powinien zbadać lekarz – nawet jeśli wygląda na zdrowe. Ciało obce mogło pozostać w drogach oddechowych, a zastosowane uciśnięcia mogły spowodować uraz.
Pilnej konsultacji wymagają następujące objawy:
- utrzymujący się kaszel lub świszczący oddech,
- duszność, przyspieszony albo nietypowy oddech,
- sinienie, osłabienie lub wyraźna zmiana zachowania,
- gorączka albo pogorszenie stanu dziecka po zdarzeniu.
Ciało obce pozostawione w oskrzelu nie zawsze daje objawy od razu. Dlatego po zadławieniu przekaż lekarzowi dokładny opis zdarzenia, nawet jeśli kaszel szybko ustąpił.
Jak zmniejszyć ryzyko zadławienia?
Największe ryzyko stwarzają produkty okrągłe, twarde i śliskie, a także małe przedmioty. Podczas posiłków dziecko powinno siedzieć i pozostawać pod opieką dorosłego.
- Winogrona i pomidorki koktajlowe krój wzdłuż, a następnie na mniejsze kawałki.
- Parówki obierz ze skórki i krój wzdłuż, zamiast podawać je w okrągłych plasterkach.
- Nie podawaj małym dzieciom całych orzechów, twardych cukierków, popcornu ani gumy do żucia.
- Nie pozwalaj dziecku biegać, śmiać się ani bawić z pełną buzią.
Algorytm zgodny z wytycznymi ERC 2025 warto przećwiczyć na fantomie podczas kursu pierwszej pomocy. W sytuacji zagrożenia nie szukaj urządzeń ssących ani dodatkowych metod. Dzwoń pod 112 i wykonuj opisane działania.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje szkolenia z pierwszej pomocy ani badania lekarskiego. W sytuacji zagrożenia życia zawsze dzwoń pod numer 112 i stosuj się do poleceń dyspozytora.
Czytaj dalej w tym dziale



