Kalendarz szczepień – najważniejsze informacje dla rodziców

Kalendarz szczepień 2026 wynika z Programu Szczepień Ochronnych ogłoszonego przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Obejmuje szczepienia obowiązkowe, finansowane z budżetu państwa, oraz szczepienia zalecane, które mogą być bezpłatne albo odpłatne. Terminy z tabeli mają charakter orientacyjny, ponieważ lekarz może ustalić indywidualny plan dla dziecka.
Obowiązkowe szczepienia dzieci w 2026 roku
Szczepienia obowiązkowe są bezpłatne i obejmują między innymi gruźlicę, wirusowe zapalenie wątroby typu B, rotawirusy, błonicę, tężec, krztusiec, poliomyelitis, Hib, pneumokoki oraz odrę, świnkę i różyczkę. Szczepienie przeciw ospie wietrznej jest obowiązkowe i bezpłatne w grupach wskazanych w PSO.
Poniższe zestawienie przedstawia najważniejsze terminy dla dzieci i młodzieży. Konkretne odstępy między dawkami zależą od zastosowanego preparatu i stanu zdrowia dziecka.
| Wiek dziecka | Szczepienie |
|---|---|
| Pierwsza doba życia, najpóźniej do wypisu ze szpitala | Gruźlica (BCG) oraz pierwsza dawka przeciw WZW B |
| Po ukończeniu 6 tygodni, zwykle 2. miesiąc życia | Rotawirusy, błonica, tężec, krztusiec (DTP), poliomyelitis (IPV), Hib, pneumokoki oraz kolejne dawki WZW B |
| 3.–4. miesiąc życia | Kolejne dawki przeciw rotawirusom, DTP, IPV, Hib i pneumokokom, zgodnie ze schematem preparatu |
| 5.–7. miesiąc życia | Następne dawki DTP, IPV, Hib, pneumokoków, rotawirusów i WZW B, jeśli przewiduje je zastosowany schemat |
| 13.–15. miesiąc życia | Pneumokoki oraz pierwsza dawka przeciw odrze, śwince i różyczce (MMR) |
| 16.–18. miesiąc życia | Dawka przypominająca przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis i Hib |
| 6. rok życia | Dawka przypominająca DTaP oraz druga dawka MMR |
| 14. rok życia | Dawka przypominająca przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi |
| 19. rok życia | Dawka przypominająca przeciw błonicy i tężcowi |
W przypadku szczepień przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, Hib i WZW B rodzice mogą wybrać odpłatny preparat wysoce skojarzony, na przykład szczepionkę 6 w 1 DTaP-IPV-Hib-HBV. Takie rozwiązanie może ograniczyć liczbę wkłuć, ale nie zmienia obowiązku realizacji szczepień ani zasad kwalifikacji lekarskiej.
Szczepienia obowiązkowe a zalecane
Szczepienia obowiązkowe wynikają z przepisów i są finansowane z budżetu państwa. Szczepienia zalecane uzupełniają ochronę, ale ich finansowanie zależy od programu publicznego, wieku, stanu zdrowia oraz aktualnych zasad refundacji.
Do najważniejszych szczepień zalecanych dla dzieci i młodzieży należą:
- HPV – bezpłatne szczepienie dla dziewcząt i chłopców po ukończeniu 9 lat do ukończenia 14. roku życia. Dla części starszych osób dostępna jest refundacja zgodnie z aktualnymi zasadami.
- Grypa – szczepienie zalecane, z refundacją dla określonych grup, w tym dzieci od 6. miesiąca życia, zgodnie z obowiązującymi warunkami.
- COVID-19 – szczepienie zalecane dla dzieci powyżej 6. miesiąca życia, szczególnie należących do grup ryzyka, według aktualnego programu.
- Meningokoki typu B oraz ACWY – zwykle szczepienia odpłatne.
- Kleszczowe zapalenie mózgu – szczepienie odpłatne, szczególnie rozważane przy częstym przebywaniu na terenach leśnych i łąkach.
- WZW typu A – szczepienie odpłatne, przydatne między innymi w określonych sytuacjach epidemiologicznych lub podróżnych.
- Ospa wietrzna – poza grupami objętymi obowiązkiem szczepienie jest zalecane i może być odpłatne.
Odporność zbiorowiskowa polega na ograniczeniu transmisji zakażenia dzięki dużej liczbie osób uodpornionych. Ma znaczenie szczególnie dla niemowląt i osób, które nie mogą zostać zaszczepione z przyczyn medycznych.
Kiedy potrzebny jest indywidualny kalendarz szczepień?
Ogólny harmonogram nie zawsze może być zastosowany bez zmian. Indywidualnego planu mogą wymagać wcześniaki, dzieci z zaburzeniami odporności, pacjenci z czasowymi przeciwwskazaniami oraz dzieci przybywające z zagranicy, które były szczepione według innego programu.
Postępowanie w takiej sytuacji obejmuje następujące kroki:
- Umów wizytę u lekarza POZ lub pediatry i zabierz dokumentację szczepień dziecka.
- Przekaż informacje o chorobach przewlekłych, wcześniactwie, reakcjach po poprzednich dawkach i przyjmowanych lekach.
- Poproś lekarza o ocenę brakujących dawek oraz ustalenie terminów ich uzupełnienia.
- Realizuj ustalony plan i nie przesuwaj samodzielnie kolejnych szczepień.
Przed każdą decyzją o opóźnieniu lub zmianie terminu szczepienia potrzebna jest konsultacja z lekarzem kwalifikującym dziecko. Przeziębienie lub inna łagodna infekcja nie zawsze oznacza przeciwwskazanie, ale ocenę w dniu szczepienia wykonuje personel medyczny.
Oficjalne źródła kalendarza szczepień 2026
Podstawą prawną i merytoryczną są: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, Obwieszczenie Ministra Zdrowia z 3 października 2024 r. w sprawie wykazu bezpłatnych, zalecanych szczepień ochronnych oraz Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z 31 października 2025 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na 2026 rok, opublikowany w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia, poz. 85.
Aktualne materiały i skrócone kalendarze są dostępne na portalu szczepienia.pzh.gov.pl. W razie rozbieżności między ogólną tabelą a dokumentacją dziecka pierwszeństwo ma plan ustalony przez lekarza.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.
Czytaj dalej w tym dziale



