Szczepienia

Szczepienie na meningokoki – kiedy najlepiej je wykonać?

Napisał(a) 5 min czytania
Szczepienie dziecka u lekarza

Najlepiej rozpocząć szczepienie przeciw meningokokom możliwie wcześnie, po ukończeniu 2. miesiąca życia. To szczególnie ważne u niemowląt, ponieważ właśnie w 1. roku życia ryzyko inwazyjnej choroby meningokokowej (IChM) jest największe. Dzieci starsze i nastolatki można zaszczepić podczas wizyty bilansowej albo przy okazji szczepienia przeciw HPV lub grypie.

Kiedy rozpocząć szczepienie na meningokoki?

Zgodnie z zaleceniami szczepienie przeciw meningokokom grupy B można rozpocząć po ukończeniu 8. tygodnia życia. W Polsce najwięcej zachorowań na IChM wywołaną przez MenB dotyczy niemowląt, dlatego odkładanie decyzji do późniejszego wieku oznacza pozostawienie dziecka bez ochrony w okresie największego zagrożenia.

Szczepienie przeciw meningokokom jest zalecane, ale nie obowiązkowe, więc zwykle rodzice pokrywają koszt preparatu. Jeżeli nie można od razu zastosować szczepionek przeciw wszystkim istotnym serogrupom, eksperci wskazują na priorytet szczepienia przeciw MenB u niemowląt. Ostateczny wybór preparatu i terminów powinien uwzględniać wiek dziecka, jego stan zdrowia oraz aktualne zalecenia lekarza.

Jak wiek wpływa na liczbę dawek?

Wiek podania pierwszej dawki decyduje o całym schemacie. W przypadku szczepionki Bexsero, chroniącej przed meningokokami grupy B, u najmłodszych dzieci stosuje się schemat 2+1 lub 3+1. Oznacza to odpowiednio dwie albo trzy dawki podstawowe oraz jedną dawkę uzupełniającą. Preparat Nimenrix chroni przed serogrupami A, C, W i Y, a jego schemat zależy od wieku rozpoczęcia szczepienia.

Grupa wiekowa Szczepionka i schemat podstawowy Dawka uzupełniająca
Niemowlęta 2–5 miesięcy Bexsero: 2 dawki co najmniej co 2 miesiące albo 3 dawki co najmniej co 1 miesiąc 1 dawka w wieku 12–15 miesięcy, co najmniej 6 miesięcy po ostatniej dawce podstawowej
Niemowlęta 6–11 miesięcy Bexsero: 2 dawki w odstępie co najmniej 2 miesięcy 1 dawka w 2. roku życia, co najmniej 2 miesiące po drugiej dawce
Dzieci 12–23 miesiące Bexsero: 2 dawki w odstępie co najmniej 2 miesięcy 1 dawka 12–23 miesiące po drugiej dawce
Dzieci od 2 do 10 lat Bexsero: 2 dawki w odstępie co najmniej 1 miesiąca Zwykle nie jest wymagana u zdrowych dzieci
Dzieci od 11 lat i dorośli Bexsero: 2 dawki w odstępie co najmniej 1 miesiąca. Trumenba: 2 dawki co najmniej co 6 miesięcy albo 3 dawki w schemacie 0, 1 i 4 miesiące Rozważa się ją przy stałym, podwyższonym ryzyku IChM

W przypadku Nimenrix niemowlęta od 6. tygodnia do ukończenia 6. miesiąca życia otrzymują zwykle dwie dawki w odstępie co najmniej 2 miesięcy oraz dawkę uzupełniającą po ukończeniu 12. miesiąca życia. Dzieci, które rozpoczynają szczepienie od 6. do 12. miesiąca życia, otrzymują jedną dawkę podstawową i dawkę uzupełniającą po ukończeniu roku. U dzieci od 12. miesiąca życia i dorosłych podstawowy schemat Nimenrix obejmuje jedną dawkę.

Jeżeli szczepienie rozpoczęto później, nie trzeba zaczynać całego cyklu od początku. Lekarz ustala schemat uzupełniający na podstawie wieku i dawek już podanych.

Jak zaplanować szczepienie w praktyce?

Organizacja szczepienia zwykle obejmuje trzy etapy:

  1. Konsultacja i kwalifikacja – lekarz ocenia stan zdrowia dziecka, sprawdza wcześniejsze szczepienia i dobiera preparat oraz odstępy między dawkami.
  2. Recepta i zakup szczepionki – szczepionki przeciw meningokokom są dostępne na receptę. Warto wcześniej ustalić z przychodnią, czy preparat należy odebrać z apteki, czy można przechować go w placówce.
  3. Wizyta szczepienna – szczepienie można zaplanować przy okazji innych wizyt. Preparaty mogą być podawane podczas jednej wizyty z innymi szczepionkami, na przykład 5w1 lub 6w1, ale każde wstrzyknięcie wykonuje się w inną okolicę ciała.

Połączenie szczepień ogranicza liczbę wizyt i wkłuć. W przypadku MenB u niemowląt lekarz może jednak zaproponować osobną wizytę, ponieważ podanie tej szczepionki razem z innymi preparatami zwiększa prawdopodobieństwo gorączki.

Kiedy zaszczepić starsze dziecko lub nastolatka?

U dzieci, które nie zostały zaszczepione w niemowlęctwie, szczepienie nadal może mieć sens. Zwiększone ryzyko IChM utrzymuje się w dzieciństwie, a u nastolatków znaczenie ma częstsze przebywanie w dużych grupach oraz nosicielstwo meningokoków w nosogardle.

Dobrymi okazjami do omówienia szczepienia są:

  • wizyta bilansowa w 10., 14. lub 19. roku życia,
  • szczepienie przeciw HPV,
  • coroczne szczepienie przeciw grypie lub COVID-19,
  • szczepienie przypominające przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi albo przeciw błonicy i tężcowi,
  • planowany wyjazd do regionu, w którym ryzyko zakażenia meningokokami jest większe.

Szczególnej konsultacji wymagają wcześniaki, osoby z brakiem lub zaburzeniem funkcji śledziony, niedoborami odporności, zakażeniem HIV, niedoborami składników dopełniacza, osoby po przeszczepieniu oraz osoby narażone zawodowo lub mieszkające w dużych skupiskach ludzi. Wcześniaki szczepi się według wieku kalendarzowego, a nie wieku skorygowanego.

Gorączka po szczepieniu MenB – co zrobić?

Gorączka po szczepieniu przeciw MenB, zwłaszcza u niemowląt, występuje częściej niż po części innych szczepień. Lekarz może zalecić profilaktyczne podanie paracetamolu w dawce dobranej do masy ciała, zwykle przed szczepieniem lub w czasie wizyty, a następnie po kilku godzinach. Nie należy podawać leku bez ustalenia dawki i schematu z lekarzem.

Jeżeli gorączka utrzymuje się dłużej niż 48 godzin, jest wysoka, narasta albo towarzyszą jej niepokojące objawy, potrzebna jest konsultacja medyczna. U dzieci z ostrą chorobą termin szczepienia może zostać przesunięty do czasu poprawy stanu zdrowia.

Najlepszy moment na rozpoczęcie szczepienia przeciw meningokokom to okres po ukończeniu 2. miesiąca życia, szczególnie przed ukończeniem pierwszego roku. Starsze dziecko lub nastolatka można zaszczepić przy najbliższej planowej wizycie, bez czekania na specjalną okazję.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii lekarza w sprawie kwalifikacji i schematu szczepienia.

Czytaj dalej w tym dziale